Trẻ bị tiêu chảy cấp: nguyên nhân và điều trị

Trẻ bị tiêu chảy cấp là một hiện tượng rất phổ biến. Ở các nước đang phát triển trẻ em mắc tiêu chảy trung bình 3 lần/năm. Tiêu chảy thường xuyên sẽ làm trẻ dễ bị sút cân, chậm lớn do vậy bạn cần có cách chăm sóc và phòng ngừa thích hợp.

Tiêu chảy là gì?

Tiêu chảy là tình trạng đi ngoài phân lỏng ba lần hoặc nhiều hơn mỗi ngày. Bệnh có hai dạng là tiêu chảy cấp tính và tiêu chảy mãn tính.

Tiêu chảy có nhiều loại, phổ biến là:

  • Tiêu chảy do bị kích thích bài tiết: là tiêu chảy do tăng sự kích thích hoặc do không thể dung nạp thức ăn. Tiêu chảy vẫn tiếp tục kể cả khi không ăn.
  • Tiêu chảy thẩm thấu: loại tiêu chảy này xuất hiện khi có quá nhiều nước đường hoặc muối được kéo vào ruột. Cũng có thể do tiêu hóa kém, uống nhiều rượu, các loại thuốc nhuận tràng hoặc vitamin . Phần lớn tiêu chảy thẩm thấu sẽ ngừng nếu các tác nhân gây tiêu chảy không được nạp vào cơ thể nữa.
  • Tiêu chảy rỉ mủ: thường thấy trong phân sẽ có máu và mủ. Là do các bệnh viêm đường ruột, như bệnh Crohn hoặc viêm loét đại tràng, và những bệnh nhiễm trùng đường ruột nghiêm trọng như E.coli, hay những dạng ngộ độc thực phẩm gây ra.
  • Kiết lỵ: khi tiêu chảy có kèm máu thấy rõ trong phân, tiêu chảy này gọi là kiết lỵ. Máu là dấu hiệu cho thấy mô ruột bị xâm lấn. Bị kiết lỵ là một trong các triệu chứng của bệnh Shigella, Entamoeba histolytica, và Salmonella.

Trẻ em là đối tượng dễ bị tiêu chảy nhất và đa số các trường hợp là nhẹ. Tiêu chảy được coi là cấp tính nếu kéo dài gần 14 ngày.

Bệnh này đứng thứ hai trong số các bệnh gây tử vong cho trẻ em trên toàn thế giới.

Nguyên nhân trẻ bị tiêu chảy cấp

Nguyên nhân trẻ bị tiêu chảy cấp chủ yếu là do nhiễm khuẩn. Các vi khuẩn có hại khi xâm nhập vào đường ruột và nếu chúng mạnh hơn vi khuẩn có lợi chúng sẽ lấn áp các vi khuẩn có lợi và tiết ra độc tố gây nên tiêu chảy. Ngoài ra, trẻ bị tiêu chảy cấp còn do:

  • Ngoài ra có thể do nhiễm virut, kí sinh trùng hoặc nấm. 40% trường hợp ở trẻ dưới 5 tuổi là do vi rut Rotavirus.
  • Dị ứng thực phẩm hoặc nhạy cảm với thuốc.
  • Uống nước ép trái cây quá nhiều.
  • Ngộ độc.
  • Trường hợp thiếu hụt lactose hoặc do những kích thích ở dạ dày ruột.
  • Bẩm sinh ruột có cấu tạo hoặc khả năng nhu động không bình thường.

Tiêu chảy mãn tính có thể là do mắc các bệnh mãn tính ảnh hưởng đến đường ruột. Các nguyên nhân phổ biến gồm có: viêm loét đại tràng, bệnh Crohn, viêm ruột, hội chứng ruột kích thích, không dung nạp axít mật,…

Chứng tiêu chảy nhẹ mãn tính ở trẻ dưới ba tuổi có thể xảy ra mà không có nguyên nhân rõ ràng và không do bệnh nào khác gây ra; tiêu chảy này gọi là tiêu chảy trẻ con.

Xem thêm: Dễ dàng phòng và điều trị tiêu chảy ở trẻ sơ sinh.

Điều trị cho trẻ bị tiêu chảy cấp

1. Trẻ bị tiêu chảy cấp nên ăn gì?

Tiếp tục cho trẻ bị tiêu chảy ăn uống bình thường, vì nó sẽ đẩy nhanh tốc độ hồi phục hoạt động bình thường của đường ruột.

  • Trẻ dưới 6 tháng tuổi: tăng số lần bú sữa, nếu nguy cơ bị dị ứng sữa công thức, bạn nên đổi loại sữa.
  • Trẻ trên 6 tháng tuổi: chia nhỏ bữa ăn, thức ăn cần được làm mềm và nấu chín kĩ. Ăn thêm quả chín: chuối, xoài, hồng xiêm, táo để tăng lượng kali.
  • Điều quan trọng nhất là bắt đầu ngăn chặn việc mất nước càng sớm càng tốt. Có thể cho trẻ ăn hoặc uống các nước súp gà, súp rau củ.

Xem thêm: Trẻ bị tiêu chảy nên ăn gì?

2. Trẻ bị tiêu chảy cấp uống thuốc gì?

  • Không nên cho trẻ bị tiêu chảy uống dung dịch chứa quá nhiều đường và muối.
  • Trẻ dưới 5 tuổi không nên uống lượng lớn đường đơn, như nước ngọt và nước trái cây, vì những thứ này có thể làm tăng việc mất nước.
  • Uống Oresol để bù nước và chất điện giải, trường hợp nghiêm trọng là phải truyền qua đường tĩnh mạch.
  • Uống bổ sung kẽm, nhưng chỉ dùng cho trẻ trên 6 tháng tuổi.
  • Có thể dùng thêm men vi sinh được đóng khô như: Lactobacillus reuteri DSM, nhưng thường chỉ hiệu quả với người lớn.
  • Một số loại thuốc được dùng khi bệnh trở nên nghiêm trọng như: chất hấp phụ (attapulgit, kaolin, pectin), thuốc làm giảm nhu động ruột (diphenoxylat, loperamind, codein), thuốc nhuận tràng, chất ức chế calmodulin.
  • Nếu trẻ bị đau bụng, bạn nên hạn chế dùng thuốc giảm đau mà thay vào đó là mát xa, xoa bóp, dùng cao dán,…
  • Thuốc kháng sinh không được khuyến khích sử dụng trong trị tiêu chảy, nó khá hiệu quả ở những nước nghèo nhưng kháng sinh có thể là nguyên nhân gây bệnh, cũng làm gia tăng kháng thuốc và các tác dụng phụ nghiêm trọng khác.

Tóm lại, để phòng tránh trẻ bị tiêu chảy cấp, bạn nên giữ gìn vệ sinh cho bé và vệ sinh môi trường xung quanh thật sạch sẽ. Đảm bảo ăn chín, uống sôi và rèn luyện thói quen vệ sinh cho trẻ.