Vàng da sinh lý ở trẻ sơ sinh : 6 điều cơ bản bố mẹ nên biết

Theo số liệu thống kê, có khoảng 60% trẻ sơ sinh bị vàng da sinh lý trong tuần đầu tiên khi chào đời, đặc biệt với trẻ sinh non thì tỉ lệ này lên tới 80%. Tình trạng này thường là nhẹ và chỉ kéo dài trong thời gian ngắn. Tuy vậy, trẻ bị vàng da sinh lý vẫn cần phải được theo dõi thường xuyên và có chế độ chăm sóc thích hợp để ngăn ngừa biến chứng xảy ra.

Vàng da sinh lý ở trẻ sơ sinh là hiện tượng rất thường gặp ở mọi quốc gia trên thế giới. Sau đây là 6 điều cơ bản bố mẹ cần phải biết về vấn đề này để có cách chăm sóc và điều trị trẻ bị vàng da sinh lý một cách thích hợp nhất.

1. Vàng da sinh lý là gì?

Vàng da sinh lý là một tình trạng phổ biến và vô cùng thường gặp ở trẻ sơ sinh lúc mới chào đời. Nó không phải một căn bệnh, mà đúng hơn nó là một dấu hiệu nhìn thấy được, là một triệu chứng điển hình khi nồng độ bilirubin trong máu tăng cao.

Loading...

Trẻ bị vàng da sinh lý không chỉ biểu hiện ở da, mà ngay cả màng nhầy và lòng trắng của mắt cũng chuyển sang màu vàng.

Về cơ bản, nó là một kết quả sinh lý bình thường, chỉ xảy ra trong thời gian ngắn do gan của trẻ mới sinh ra chưa được trưởng thành.

Mặc dù nó thường là nhẹ và sẽ tự biến mất, song trẻ sơ sinh bị vàng da vẫn cần phải được theo dõi và chăm sóc cẩn thận. Mức độ bilirubin trong máu quá cao và kéo dài trong thời gian dài có thể gây tổn thương não vĩnh viễn (kernicterus).

2. Nguyên nhân trẻ sơ sinh bị vàng da sinh lý

Bilirubin được hình thành khi các tế bào máu đỏ bị phân hủy, chúng sẽ được chuyển hóa ở gan và bài tiết ra bên ngoài thông qua nước tiểu hoặc phân.

Vàng da xuất hiện khi bilirubin trong máu bị tích tụ lại (tăng cao, sự chuyển hóa hoặc sự bài tiết nó bị giảm).

Vàng da sinh lý ở trẻ sơ sinh xuất hiện một cách hiển nhiên vào ngày thứ 2 hoặc thứ 3 sau khi trẻ chào đời. Nó là tình trạng thoáng qua và vô hại, ảnh hưởng đến hầu hết mọi trẻ sơ sinh.

Nguyên nhân là do gan của trẻ mới sinh chưa trưởng thành, vì thế khả năng chuyển hóa bilirubin thấp, kết quả là bilirubin luôn ở mức cao.

May mắn là, gan của các em bé sẽ dần trưởng thành và vàng da sẽ biến mất chỉ sau 1-2 tuần mà thôi.

Nhưng nếu như, vàng da xuất hiện sớm hơn (trong ngày đầu tiên lúc mới sinh ra) hoặc muộn hơn hoặc kéo dài quá lâu, thì đó không phải là vàng da sinh lý; đó là một vấn đề rất nghiêm trọng.

Xem thêm >>> Nguyên nhân vàng da ở trẻ sơ sinh bố mẹ nên nắm rõ.

3. Triệu chứng vàng da sinh lý ở trẻ sơ sinh

Triệu chứng điển hình nhất chính là sự đổi màu da sang màu vàng nhạt; ngay cả màng nhầy và lòng trắng mắt cũng chuyển sang màu vàng.

Ngoài ra, trẻ sơ sinh bị vàng da sinh lý còn có thể có những biểu hiện sau đây :

  • Phân màu sáng.
  • Kém ăn.
  • Ngủ quá nhiều.
  • Tiếng khóc cao.
  • Co giật.

 

4. Các yếu tố làm tăng nguy cơ bị vàng da

Vàng da sinh lý ở trẻ sơ sinh là rất thường gặp, tỉ lệ lên đến 60%. Các em bé sơ sinh có nguy cơ cao mắc phải nếu :

  • Có các anh chị em khác cũng bị vàng da khi mới sinh.
  • Có cha mẹ là người gốc Đông Á hoặc Địa Trung Hải.
  • Sinh non, thiếu tháng.
  • Ăn uống kém, khó khăn trong việc bú sữa mẹ.
  • Bị bầm tím, bị thương trong khi sinh nở.
  • Không tương thích với máu của mẹ.
  • Bị nhiễm trùng bẩm sinh.

Xem thêm >>> Những điều mẹ cần biết khi trẻ sơ sinh bị vàng da.

5. Biến chứng vàng da sinh lý ở trẻ sơ sinh

Đa số các trường hợp bị vàng da sinh lý là nhẹ và tự khỏi được sau một thời gian ngắn. Tuy vậy cũng có một số ít trẻ gặp phải các biến chứng không mong muốn.

Các biến chứng xảy ra khi nồng độ bilirubin đạt ở ngưỡng quá cao hoặc cao kéo dài lâu. Bilirubin xâm nhập vào hệ thần kinh trung ương và làm tổn thương não.

Kernicterus – là một biến chứng có thể xảy ra. Nếu không được điều trị kịp thời sẽ dẫn đến tổn thương não vĩnh viễn.

Nó là một tình trạng không thể đảo ngược, không thể chữa trị và mãn tính, dẫn đến : bại não, mất thính lực (điếc) và suy giảm trí tuệ.

Kernicterus có khả năng bắt đầu phát triển khi trẻ sơ sinh bắt đầu có dấu hiệu : kém ăn, thờ ơ với mọi thứ, tiếng khóc cao.

6. Cách chăm sóc và điều trị trẻ bị vàng da sinh lý

Hầu hết các trường hợp bị vàng da sinh lý có thể tự điều trị tại nhà, trong một số trường hợp thì cần phải nhập viện. Điều này phụ thuộc vào mức bilirubin trong máu và đặc điểm thể chất của mỗi đứa trẻ.

Phương thức điều trị cho trẻ bị vàng da sinh lý có thể khác nhau tùy vào từng trường hợp cụ thể. Sau đây là một định hướng cơ bản nhất :

  • Cho trẻ bú sữa mẹ hoặc sữa bột thường xuyên : càng ăn uống nhiều, trẻ sẽ ra phân nhiều hơn và do đó loại bỏ bilirubin nhiều hơn.
  • Liệu pháp ánh sáng : đặt em bé trong một chiếc nôi, quần áo bị cởi bỏ, trẻ sẽ đeo một chiếc mặt nạ để bảo vệ mắt, chiếu ánh sáng màu xanh nhân tạo – có tác dụng chuyển bilirubin thành lumirubin thông qua các phản ứng hóa học. Khi mức độ bilirubin giảm xuống, liệu pháp này sẽ dừng lại.
  • Truyền máu : đây là cách điều trị khẩn cấp khi trẻ bị vàng da nặng và các phương pháp trên đều thất bại hoặc có dấu hiệu của kernicterus. Máu của trẻ sẽ được thay thế bằng máu hiến tặng để làm giảm nhanh chóng nồng độ bilirubin.

Tóm lại, với đa số các trường hợp vàng da sinh lý thông thường, các bác sĩ sẽ chỉ khuyến khích bố mẹ cho trẻ bú sữa nhiều hơn và thường xuyên hơn; đồng thời chú ý theo dõi tình trạng sức khỏe của trẻ mỗi ngày. Hầu hết sau một thời gian, trẻ sơ sinh sẽ nhanh chóng khỏe mạnh trở lại.

Xem thêm >>> Trẻ 1 tuổi bị vàng da: nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị.

Rất khó để ngăn ngừa vàng da sinh lý ở trẻ sơ sinh, tuy vậy chúng ta có thể giảm thiểu tình trạng và giảm nguy cơ xảy ra biến chứng bằng cách thực hiện các xét nghiệm sàng lọc, theo dõi chặt chẽ những trẻ có nguy cơ cao bị vàng da sinh lý, giáo dục bố mẹ cách chăm sóc bản thân và chăm sóc trẻ bị vàng da như thế nào cho thích hợp,vv….

Loading...

Mời tham gia Group Mẹ Khéo Chăm Con trên Facebook để đặt câu hỏi hoặc nhờ tư vấn tất cả các vấn đề liên quan đến Mẹ & Bé.

Thảo luận về điều này:

thảo luận